न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

‘नेतृत्वमा सहभागिता मात्र होइन, निर्णायक भूमिका खोज्दै महिला’

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसकी नेतृ मुक्ता कुमारी यादवले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा सहमहामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेकी छन्। उनले क्लस्टरतर्फबाट सहमहामन्त्री पदमा उम्मेदवारी घोषणा गर्दै पार्टीभित्र समावेशी, प्रतिनिधित्वलाई व्यवहारमै प्रभावकारी बनाउने र महिलाको नेतृत्वदायी भूमिकालाई थप सशक्त बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेकी छन्।

यादवको उम्मेदवारी कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि उठ्दै आएको महिलाको सहभागिता, नेतृत्वमा पहुँच र निर्णय प्रक्रियामा प्रभावकारी प्रतिनिधित्वको बहससँग जोडिएको छ। महिलालाई संगठनमा सक्रिय कार्यकर्ता र मतदाताका रूपमा मात्र सीमित नराखी पार्टी सञ्चालन र नीति निर्माणको निर्णायक तहमा पुर्‍याउनुपर्ने उनको धारणा छ।

कांग्रेसको संगठन निर्माणमा महिलाको भूमिका महत्वपूर्ण भए पनि नेतृत्वको माथिल्लो तहमा अपेक्षित उपस्थिति हुन नसकेको यादवको बुझाइ छ। उनले आफ्नो उम्मेदवारीलाई व्यक्तिगत पद प्राप्तिको आकांक्षाभन्दा पनि पार्टीभित्र महिला तथा समावेशी समुदायको आवाजलाई अझ बलियो ढंगले स्थापित गर्ने अभियानका रूपमा अघि सारेकी छन्।

यादवले कांग्रेसको भविष्य बलियो बनाउन संगठनलाई सबै वर्ग, समुदाय, क्षेत्र र पुस्ताको साझा राजनीतिक थलोका रूपमा विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएकी छन्। पार्टीको विधानले समावेशी प्रतिनिधित्वको बाटो खोले पनि त्यसलाई व्यवहारमा अझ प्रभावकारी बनाउन नेतृत्व तहबाटै पहल आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

उनको उम्मेदवारीले कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा क्लस्टरतर्फको सहमहामन्त्री पदको प्रतिस्पर्धालाई थप चासोपूर्ण बनाएको छ। महाधिवेशनमा नेतृत्व चयनसँगै महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम, थारूलगायत विभिन्न समुदायको प्रतिनिधित्व र सहभागिताको विषय पनि प्रमुख राजनीतिक एजेन्डा बन्ने देखिएको छ।

यादवले महिलालाई राजनीतिको अग्रपंक्तिमा ल्याउने विषय भाषण र घोषणामा मात्र सीमित हुन नहुने बताउँदै व्यवहारमै जिम्मेवारी र अवसर दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएकी छन्। उनका अनुसार संगठनमा महिलाको योगदान र क्षमतालाई स्वीकार गर्दै नेतृत्व विकासको स्पष्ट वातावरण निर्माण गर्न सके कांग्रेसको संगठन थप बलियो बन्न सक्छ।

‘महिलाको सहभागिता संख्या पूरा गर्ने विषय मात्र होइन, निर्णय गर्ने अधिकार र नेतृत्वको जिम्मेवारीसँग जोडिनुपर्छ’ भन्ने मान्यतालाई उनले आफ्नो राजनीतिक प्राथमिकताका रूपमा अघि सारेकी छन्।
कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरण र नेतृत्व हस्तान्तरणको बहस चलिरहेका बेला यादवको उम्मेदवारीले समावेशी नेतृत्वको प्रश्नलाई समेत अगाडि ल्याएको छ। पार्टीको नेतृत्व तहमा नयाँ अनुहार र नयाँ सोचको प्रवेशसँगै महिलालाई पनि निर्णायक जिम्मेवारीमा स्थापित गर्नुपर्ने आवश्यकता बढ्दै गएको उनको बुझाइ छ।

यादवले कांग्रेसलाई केवल निर्वाचनको समयमा सक्रिय हुने संगठन नभई निरन्तर जनतासँग जोडिने राजनीतिक संस्थाका रूपमा विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएकी छन्। जनताको समस्या, महिला तथा सीमान्तकृत समुदायका मुद्दा र सामाजिक न्यायका सवाललाई पार्टीको नीति निर्माणसँग जोड्नुपर्ने उनको धारणा छ।

उनको उम्मेदवारीको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष संगठनभित्र अवसरको समान वितरण हो। लामो समयदेखि पार्टीमा योगदान गरेका नेता–कार्यकर्तालाई जिम्मेवारी दिने, नयाँ पुस्तालाई आकर्षित गर्ने र महिलाको राजनीतिक नेतृत्व विकास गर्ने वातावरण बनाउनुपर्ने यादवको जोड छ।

१५औँ महाधिवेशन कांग्रेसका लागि नेतृत्व चयनको सामान्य प्रक्रिया मात्र नभई पार्टीको आगामी राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण अवसरसमेत भएकाले यसलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने उनको धारणा छ।
यादवको उम्मेदवारीसँगै कांग्रेसभित्र समावेशी प्रतिनिधित्वको बहस फेरि सतहमा आएको छ। विशेषगरी महिलाको सहभागिता **‘उपस्थिति’बाट ‘निर्णायक भूमिका’**तर्फ लैजाने सवाललाई उनले प्राथमिकतामा राखेकी छन्।

यसर्थ, यादवको सहमहामन्त्री पदको उम्मेदवारीलाई केवल एउटा पदका लागि भएको प्रतिस्पर्धाका रूपमा मात्र हेर्नुभन्दा कांग्रेसभित्र महिलाको नेतृत्व क्षमता, अधिकार र निर्णायक सहभागिताको बहसलाई थप अगाडि बढाउने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ।

१५औँ महाधिवेशनमा नेतृत्वको अंकगणितसँगै विचार, प्रतिनिधित्व र पुस्तान्तरणको बहस पनि चर्किँदै गर्दा यादवको उम्मेदवारीले कांग्रेसभित्र ‘महिला सहभागिता कति?’ भन्दा ‘महिलाको निर्णयकारी भूमिका कति?’ भन्ने प्रश्नलाई थप धारिलो बनाएको छ।