न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं । सुनसरीको देवानगन्जबाट सुरु भएको सामाजिक तनावले विभिन्न क्षेत्रमा असहज वातावरण सिर्जना गरेपछि मुलुकको राजनीतिक, संवैधानिक तथा सामाजिक नेतृत्व एकै ठाउँमा उभिएको छ—शान्ति, सद्भाव र राष्ट्रिय एकताको पक्षमा।

स्थानीय घटनाले व्यापक सामाजिक चिन्ता जन्माएपछि राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, पूर्वराष्ट्रपति, पूर्वप्रधानमन्त्री, पूर्वराजा, राजनीतिक दल, नागरिक समाज तथा निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले सार्वजनिक रूपमा संयम अपनाउन, उत्तेजना फैलाउने गतिविधिबाट टाढा रहन र संवादमार्फत समस्याको समाधान खोज्न अपिल गरेका छन्।

राजनीतिक मतभेद र विचारको दूरी फरक भए पनि सामाजिक सद्भाव र राष्ट्रिय एकताको सवालमा नेतृत्व तहबाट आएको साझा सन्देशलाई अहिलेको परिस्थितिमा महत्वपूर्ण मानिएको छ।

अपिल : सहिष्णुताको परम्परा जोगाऔँ

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेपाल सदियौँदेखि सामाजिक, धार्मिक तथा जातीय सहिष्णुता र भ्रातृत्वको उदाहरणका रूपमा रहेको उल्लेख गर्दै त्यसलाई जोगाउनु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता भएको बताउनुभएको छ।

उहाँले विद्यमान परिस्थितिलाई यथाशीघ्र सामान्य बनाउँदै प्रत्येक नागरिकले सुरक्षित र शान्तिपूर्ण वातावरणमा जीवनयापन गर्न सक्ने अवस्था निर्माण गर्न राज्यका सबै संयन्त्र जिम्मेवार ढंगले परिचालित हुनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।

राष्ट्रपतिले घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषी देखिएकालाई कानुनी दायरामा ल्याउन तथा भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन राज्यका निकाय र नागरिक समाजलाई जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गर्नुभएको छ।

प्रधानमन्त्री शाहको राष्ट्रका नाममा सम्बोधन
यसैबीच प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले पहिलोपटक राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दै सरकार घटनाप्रति गम्भीर रहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ।

सुनसरी, सिरहा, धनुषालगायत क्षेत्रमा देखिएको तनावका विषयमा सरकारको भूमिकामाथि प्रश्न उठिरहेका बेला आएको प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनलाई परिस्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन सरकारको औपचारिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
प्रधानमन्त्री शाहले घाइतेहरूको उपचारमा कुनै कमी हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाउँदै घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धानका लागि छानबिन समिति गठन भइसकेको जानकारी दिनुभएको छ।

‘दोषी जोसुकै भए पनि कानुनबमोजिम कारबाही हुन्छ’ भन्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै उहाँले अवस्था थप बिग्रिन नदिन सुरक्षा संयन्त्रलाई सक्रिय बनाइएको र गृहमन्त्री स्वयं घटनास्थलमा पुगेर सुरक्षा व्यवस्थाको नेतृत्व गरिरहेको बताउनुभएको छ।

पूर्वराष्ट्रपति भण्डारी : संकटमा संवाद र सहकार्य आवश्यक
पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले हिंसात्मक घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै सामाजिक सद्भाव कायम राख्न सबै पक्षलाई आग्रह गर्नुभएको छ।
उहाँले संकटका बेला राजनीतिक दलहरूबीच देखिएको संवाद र सहकार्यको प्रयासलाई सकारात्मक संकेतका रूपमा लिनुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभएको छ।

ओली : हिंसा कुनै समस्याको समाधान होइन
पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा (एमाले) अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पनि हिंसा कुनै समस्याको समाधान हुन नसक्ने बताउँदै सबै राजनीतिक दल, नागरिक तथा सरोकारवालालाई संवादमार्फत निकास खोज्न आग्रह गर्नुभएको छ।
उहाँले सामाजिक विभाजन बढाउने गतिविधिप्रति सबै पक्ष सचेत हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभएको छ।

पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको पनि सद्भावको सन्देश
पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुधार्मिक सहअस्तित्वको देश भएको उल्लेख गर्दै सामाजिक द्वन्द्वले राष्ट्रिय एकतालाई कमजोर बनाउन सक्ने चेतावनी दिनुभएको छ।
उहाँले विभिन्न समुदायबीच आपसी विश्वास, सहिष्णुता र सद्भाव कायम राख्न सबै पक्षलाई आग्रह गर्नुभएको छ।

मधेशका दलहरू : निष्पक्ष छानबिन र सर्वपक्षीय संवाद गर
उज्यालो नेपाल पार्टीसहित विभिन्न राजनीतिक दलहरूले प्रभावित जिल्लामा सर्वपक्षीय संवादको वातावरण बनाउन सरकारसँग माग गरेका छन्।

मधेश केन्द्रित जनता समाजवादी पार्टी, जनमत पार्टी, राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल र राष्ट्रिय निर्माण पार्टीले संयुक्त रूपमा घटनाको निष्पक्ष छानबिन, पीडितलाई न्याय तथा सामाजिक सद्भाव कायम गर्न आग्रह गरेका छन्।
दलहरूको साझा धारणा छ—तनावलाई थप बढाउने होइन, संवादमार्फत विश्वासको वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ।

नागरिक समाज : कफ्र्यु मात्र समाधान होइन
नागरिक समाजका अगुवाहरूले पनि बल प्रयोग वा सुरक्षात्मक नियन्त्रण मात्रै दीर्घकालीन समाधान हुन नसक्ने बताएका छन्।

पूर्वप्रधानन्यायाधीश तथा नागरिक अगुवा निलाम्बर आचार्यले राजनीतिक नेतृत्वले तत्काल संवाद प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्ने धारणा राख्नुभएको छ।

उहाँका अनुसार तनावको जड पहिचान नगरी केवल सुरक्षा उपायमा निर्भर हुँदा समस्या दीर्घकालीन रूपमा समाधान नहुन सक्छ।
जेनजी अभियानसँग आबद्ध रक्षा बम, माजिद अन्सारी, रामजी रामलगायत सामाजिक अभियन्ताहरूले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत घृणा र उत्तेजना फैलाउने सामग्रीबाट टाढा रहन तथा आपसी विश्वास पुनःस्थापित गर्न आग्रह गरेका छन्।

घटनाको स्वतन्त्र अध्ययन गर्न बारको समिति
घटनाको स्वतन्त्र अध्ययनका लागि नेपाल बार एसोसिएसनले समेत नागरिकस्तरीय अध्ययन समिति गठन गरेको छ।

बारका उपाध्यक्ष पदमप्रसाद लिम्बूको संयोजकत्वमा गठित समितिले घटनाको वस्तुगत अध्ययन गरी प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ।

समितिको अध्ययनबाट घटनाको कानुनी, तथ्यगत र परिस्थितिजन्य पक्षबारे थप स्पष्टता आउने अपेक्षा गरिएको छ।

निजी क्षेत्रको चिन्ता : अशान्तिले अर्थतन्त्रलाई पनि असर गर्छ
सामाजिक अशान्तिको प्रभाव राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रमा मात्रै सीमित नहुने भन्दै नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले आर्थिक गतिविधि, लगानी, पर्यटन तथा रोजगारीमा समेत प्रत्यक्ष असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

महासंघले विवाद र असहमतिका विषयलाई वार्ता, संवाद र समझदारीबाट समाधान गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै कुनै पनि प्रकारको हिंसा तथा सामाजिक द्वन्द्वले मुलुकको हित नगर्ने स्पष्ट पारेको छ।

अब मुख्य प्रश्न—सद्भाव कसरी जोगाउने?

देवानगन्ज घटनापछि देखिएको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको राजनीतिक विचार र धारणा फरक भएका नेतृत्वहरू पनि सामाजिक सद्भावको सवालमा एउटै सन्देशमा उभिनु हो।
यसले घटनालाई केवल स्थानीय सुरक्षा चुनौतीका रूपमा नभई राष्ट्रिय सामाजिक संवेदनशीलताको विषयका रूपमा लिनुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता परिस्थितिमा वास्तविक घटनाभन्दा पनि अफवाह, अपुष्ट सूचना र सामाजिक सञ्जालमा फैलिने उत्तेजक सामग्री बढी खतरनाक बन्न सक्छन्। एउटा अपुष्ट सूचना केही मिनेटमै ठूलो समूहमा पुग्ने भएकाले तथ्य पुष्टि नगरी प्रतिक्रिया दिने प्रवृत्तिले तनावलाई थप भड्काउन सक्छ।

त्यसैले अहिलेको आवश्यकता दोषारोपणभन्दा तथ्यको खोजी, निष्पक्ष अनुसन्धान र पारदर्शी सूचना प्रवाह हो।
 

राज्य र समाज दुवैको परीक्षा
अहिले राज्यसामु दुईवटा तत्कालीन जिम्मेवारी देखिन्छन्—शान्ति सुरक्षा कायम गर्नु र घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्नु।

त्यससँगै पीडितलाई न्याय, दोषीलाई कानुनी कारबाही तथा प्रभावित समुदायबीच विश्वासको वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने चुनौती पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ।

राजनीतिक दलहरूले पनि घटनालाई आफ्नो स्वार्थअनुकूल व्याख्या गर्नेभन्दा सामाजिक सद्भाव कायम राख्ने जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने देखिन्छ।

नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताको भूमिका पनि कम महत्वपूर्ण छैन। अहिलेको अवस्थामा एउटा जिम्मेवार शब्दले तनाव कम गर्न सक्छ भने एउटा गलत सूचना वा उत्तेजक अभिव्यक्तिले परिस्थिति झन् जटिल बनाउन सक्छ।

नेपालको शक्ति विविधतामा छ। जात, धर्म, भाषा र समुदायबीचको सहअस्तित्व नै नेपालको सामाजिक पहिचान हो।

त्यसैले देवानगन्जबाट उठेको तनावलाई कुनै समुदायविरुद्धको घृणामा रूपान्तरण हुन नदिई न्याय, संवाद र सद्भावको बाटोबाट निकास दिनु आज सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय आवश्यकता बनेको छ।

सद्भाव जोगाउने जिम्मेवारी राज्यको मात्रै होइन—हरेक नागरिकको पनि हो।

यो पनि पढ्नुहोस् । 

संसदमा प्रधानमन्त्रीको खोजी, खर्च कटौती देखाउने दाँत मात्र

संविधान, नियम र काननुले नचिनेकाहरूबाटै सरकार सञ्चालन ? सरकार सञ्चालन गर्न स्टाटस लेखेजस्तो सहज हुँदैन प्रधानमन्त्री ज्यू ?

थप हिंसा फैलिन नदिन प्रभावकारी भूमिका खेल्ने प्रधानमन्त्रीसमक्ष सांसदको प्रतिबद्धता

संयमता, संवाद र अटुट राष्ट्रिय एकताको पक्षमा दृढतापूर्वक उभिन प्रधानमन्त्री शाहद्वारा आह्वान

देवानगञ्जको प्रतिध्वनि : आक्रोश होइन, न्याय र सद्भावको बाटो रोजौं-सामाजिक एकता, कानुनी न्याय र राजनीतिक जिम्मेवारीको समय