पत्रकारिताबाट कांग्रेसको केन्द्रतिर शिव लम्साल : प्रेस युनियनको नेतृत्वपछि केन्द्रीय सदस्यमा दाबी
काठमाडौं । नेपाल प्रेस युनियनका अध्यक्ष शिव लम्सालले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन्। विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिक यात्रा सुरु गरेर पत्रकारिता हुँदै पेशागत संगठनको नेतृत्वमा पुगेका लम्साल अब कांग्रेसको मूल राजनीतिक संरचनामा आफ्नो अनुभव र प्रभावलाई जोड्ने तयारीमा छन्।
लम्सालको उम्मेदवारीलाई सामान्य राजनीतिक पदको दाबीभन्दा पनि विद्यार्थी राजनीति, पत्रकारिता र संगठन निर्माणको तीन दशक लामो अनुभवलाई कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतिमा लैजाने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
बारा क्षेत्र नम्बर १ बाट खुलातर्फ महाधिवेशन प्रतिनिधिमा सर्वसम्मत चयन भएपछि लम्सालले खुला केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका हुन्। उनको राजनीतिक यात्राको सुरुवात नेपाल विद्यार्थी संघबाट भएको थियो। २०५१ सालमा नेविसंघ बारा क्षेत्र नम्बर १ को अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालेका उनी त्यसपछि विद्यार्थी संगठन विस्तारमा सक्रिय रहे। बारा, स्याङ्जा र मकवानपुरका विभिन्न क्याम्पसमा संगठन निर्माण तथा विद्यार्थी गतिविधिमा उनको संलग्नता रह्यो।
तर समयसँगै उनको राजनीतिक यात्रा पत्रकारितातर्फ मोडियो। पत्रकारितालाई पेशा बनाएपछि पनि राजनीतिक चेत र संगठनसँगको सम्बन्ध भने टुटेन। सञ्चार क्षेत्रमा सक्रिय रहँदै उनी नेपाल प्रेस युनियनको संगठनमा जोडिए र काठमाडौं शाखा सभापतिदेखि केन्द्रीय सचिव तथा महासचिवसम्मका जिम्मेवारी सम्हाल्दै अघि बढे।
२०७९ सालमा नेपाल प्रेस युनियनको अध्यक्ष निर्वाचित भएपछि उनको राजनीतिक तथा पेशागत परिचय थप फराकिलो बन्यो। देशभरका पत्रकार र युनियनका विभिन्न संरचनासँग निरन्तर सम्पर्क, संगठन सञ्चालन र समन्वयको अनुभव उनले यही अवधिमा हासिल गरे।
अब त्यही अनुभवलाई कांग्रेसको संगठनमा प्रयोग गर्ने उनको दाबी छ। लम्सालको उम्मेदवारीको केन्द्रमा ‘सक्षम संगठन, सशक्त कांग्रेस र जिम्मेवार नेतृत्व’ रहेको छ। पार्टी संगठनलाई चलायमान बनाउने, कार्यकर्तासँगको सम्बन्ध बलियो बनाउने तथा पेशागत क्षेत्रसँग कांग्रेसको सम्बन्धलाई थप प्रभावकारी बनाउने उनको प्राथमिकता देखिन्छ।
पत्रकारिता पृष्ठभूमिका कारण उनको उम्मेदवारीसँग जोडिएको अर्को महत्वपूर्ण विषय हो—प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता। लम्साल प्रेस स्वतन्त्रतालाई पत्रकारको मात्र पेशागत अधिकार नभई लोकतन्त्रको आधारभूत स्तम्भका रूपमा व्याख्या गर्दै आएका छन्।
उनको तर्क छ—लोकतन्त्रको संरक्षण संसद् र सरकारबाट मात्र सम्भव हुँदैन, त्यसका लागि स्वतन्त्र प्रेस, नागरिक अधिकार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको बलियो आधार आवश्यक हुन्छ। त्यसैले पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमै रहेर सञ्चार तथा नागरिक अधिकारका सवाललाई नीतिनिर्माणसँग जोड्ने उनको लक्ष्य छ।
लम्सालको उम्मेदवारीले कांग्रेसभित्र पेशागत क्षेत्रको प्रतिनिधित्वको प्रश्नलाई पनि सतहमा ल्याएको छ।
पत्रकारिता क्षेत्रमा लामो समय बिताएका व्यक्ति पार्टीको केन्द्रीय समितिमा पुगेमा सञ्चार, सूचना, प्रेस स्वतन्त्रता र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताका मुद्दाले नीतिगत तहमा थप स्थान पाउने उनको विश्वास छ।
यद्यपि कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्य बन्ने दौड आफैंमा सहज छैन। १५औँ महाधिवेशनमा विभिन्न पृष्ठभूमिका नेताहरूले आफ्नो राजनीतिक पूँजीसहित मैदानमा उत्रिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा लम्सालले आफ्नो बलका रूपमा विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको राजनीतिक अनुभव, पत्रकारिताको लामो अभ्यास र प्रेस युनियनको संगठनात्मक नेतृत्वलाई अघि सारेका छन्।
उनको दाबी केवल पद प्राप्तिको होइन, अनुभवलाई राजनीतिक भूमिकामा रूपान्तरण गर्ने दाबी हो।
तीन दशकअघि नेविसंघको क्षेत्रीय नेतृत्वबाट सुरु भएको यात्रा अहिले कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यको उम्मेदवारीसम्म आइपुगेको छ। विद्यार्थी संगठनबाट पत्रकारितामा पुगेका लम्सालले पत्रकारको पेशागत संगठनको नेतृत्वसमेत सम्हालिसकेका छन्।
अब प्रश्न एउटै छ—प्रेस युनियनको नेतृत्वमा बनाएको संगठनात्मक आधार र पत्रकारिताबाट अर्जित सार्वजनिक पहिचानलाई कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतिमा कति प्रभावकारी ढंगले रूपान्तरण गर्न सक्छन्?
१५औँ महाधिवेशनले त्यसको राजनीतिक जवाफ दिनेछ।
