चार शताब्दीदेखि जीवन्त कार्तिक नाच : पाटनमा सांस्कृतिक वैभवको अनुपम प्रदर्शन
काठमाडौं । नेपालको मौलिक कला, संस्कृति, धार्मिक आस्था र ऐतिहासिक पहिचान बोकेको कार्तिक नाच पाटन दरबार स्क्वायरमा सञ्चालन भइरहेको छ। झण्डै चार शताब्दीदेखि निरन्तरता पाउँदै आएको यस ऐतिहासिक नाट्य परम्पराले नृत्य, संगीत र अभिनयमार्फत देवदेवीका स्वरूप, पौराणिक आख्यान तथा सांस्कृतिक वैभवलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
मल्लकालीन राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले स्थापना गरेको कार्तिक नाच नेपालको अनुपम शास्त्रीय नाट्य सम्पदाका रूपमा परिचित छ। यसले नेपालको समृद्ध कला, धार्मिक विश्वास, ऐतिहासिक विरासत र मौलिक सांस्कृतिक पहिचानलाई प्रतिबिम्बित गर्दै आएको छ।
पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको यस परम्परालाई विभिन्न नेवार समुदायका कलाकारहरूले आफ्नो कला, सीप र समर्पणमार्फत आज पनि निरन्तरता दिइरहेका छन्। नाचमा प्रस्तुत गरिने पौराणिक कथा, धार्मिक पात्र, परम्परागत संगीत र आकर्षक अभिनयले दर्शकलाई नेपालको प्राचीन सभ्यता र सांस्कृतिक इतिहाससँग जोड्ने काम गर्दछ।
कार्तिक नाच केवल मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई नेपाली समाजको धार्मिक आस्था, सामाजिक एकता र सांस्कृतिक निरन्तरताको जीवन्त प्रतीकसमेत हो। आधुनिकताको प्रभावसँगै मौलिक कला तथा संस्कृति ओझेलमा पर्ने जोखिम बढिरहेका बेला यस्ता ऐतिहासिक परम्पराको संरक्षण र प्रवर्द्धन झनै महत्वपूर्ण बनेको छ।
नेपालको इतिहास, कला र सभ्यताको अमूल्य निधिका रूपमा रहेको कार्तिक नाचको संरक्षण, संवर्द्धन र प्रवर्द्धन गर्नु राज्य, स्थानीय समुदाय तथा सम्पूर्ण नागरिकको साझा दायित्व हो।
पाटन दरबार स्क्वायरमा प्रत्येक साँझ ७ बजे प्रदर्शन भइरहेको कार्तिक नाच मंसिर ८ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ। ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको यस नाचको अवलोकन गरी नेपालको जीवन्त सम्पदासँग साक्षात्कार गर्न आयोजकले सबैलाई आग्रह गरेका छन्।


