न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं, २१ साउन । नेपाली कांग्रेसभित्र विशेष महाधिवेशन पछि निरन्तर खैलाबैला मच्चिएको छ । नेतृत्व चयन, पार्टी विधानको व्याख्या र पुस्तान्तरणको बहस फेरि एकपटक चर्किएको छ।

विशेष महाधिवेशनपछि विकसित राजनीतिक समीकरण र नयाँ नेतृत्वको उदयसँगै लामो समयदेखि पार्टीमा प्रभाव कायम राख्दै आएका नेताहरू तथा उनीहरूको राजनीतिक भूमिकामाथि प्रश्न उठ्न थालेका छन्।

पार्टीभित्रको पछिल्लो विवाद केवल व्यक्तिहरूबीचको प्रतिस्पर्धा नभई कांग्रेसको भविष्य, नेतृत्व हस्तान्तरण र संगठनात्मक संस्कारसँग जोडिएको विषयका रूपमा हेरिएको छ।

विशेषगरी पुस्तौंदेखि राजनीतिमा स्थापित परिवारसँग सम्बन्धित नेताहरू पुनः सक्रिय रूपमा नेतृत्वको दाबी गरिरहेका बेला त्यसको औचित्यमाथि पनि बहस सुरु भएको छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार कांग्रेसमा लामो समयदेखि बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह र कृष्णप्रसाद भट्टराईजस्ता ऐतिहासिक नेताको विरासतलाई आधार बनाएर राजनीति गर्ने प्रवृत्ति देखिँदै आएको छ।

तर बदलिएको राजनीतिक परिवेशमा केवल पारिवारिक पृष्ठभूमि वा राजनीतिक वंशका आधारमा नेतृत्व स्थापित गर्न कठिन बन्दै गएको उनीहरूको भनाइ छ।

२०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा केही प्रभावशाली नेताले निकै कठिन प्रतिस्पर्धापछि मात्र जित हात पारेका थिए भने २०८२ सालको विशेष राजनीतिक घटनाक्रम र त्यसपछिको निर्वाचनले कांग्रेसभित्र शक्ति सन्तुलनमा उल्लेखनीय परिवर्तन ल्याएको देखिन्छ।

नयाँ पुस्ताका नेताहरूले संगठन विस्तार, जनसम्पर्क र पार्टी विधानको कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिँदा पुराना शक्ति केन्द्रहरू कमजोर बन्दै गएको टिप्पणी पनि भइरहेको छ।

पार्टीभित्रको विवाद अहिले अदालत र निर्वाचन आयोगसम्म पुगेको छ। केही नेताहरूले नेतृत्व चयन प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाइरहेका छन् भने अर्को पक्षले सबै प्रक्रिया पार्टी विधानअनुसार सम्पन्न भएको दाबी गरिरहेको छ। यसले कांग्रेसभित्रको आन्तरिक विवाद अझ गहिरिएको संकेत गरेको छ।

विशेष महाधिवेशनपछि सभापतिका रूपमा गगन थापाको उदयलाई धेरैले पुस्तान्तरणको संकेतका रूपमा लिएका छन्। उहाँ पक्षीय नेताहरूले पार्टी विधानले दिएको अधिकार प्रयोग गरेर नेतृत्व चयन गरिएको दाबी गर्दै आएका छन्। अर्कोतर्फ असन्तुष्ट समूहले प्रक्रिया र वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाइरहेको छ।

कांग्रेसभित्र देखिएको यो विवादले एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ के अब नेपाली राजनीतिमा वंशीय प्रभावभन्दा संगठन, क्षमता र जनमत निर्णायक बन्न थालेको हो? पछिल्ला राजनीतिक घटनाक्रमले मतदाता विशेषगरी युवा पुस्ता पारिवारिक विरासतभन्दा कार्यसम्पादन, पारदर्शिता र परिणाममुखी नेतृत्वतर्फ आकर्षित भएको संकेत गरेका छन्।

यद्यपि कांग्रेसका शीर्ष नेताहरूबीचको मतभेद कसरी समाधान हुन्छ र पार्टीले आन्तरिक एकतालाई कसरी सुदृढ बनाउँछ भन्ने विषयले आगामी राजनीतिक दिशालाई प्रभाव पार्ने देखिन्छ।

नेतृत्व परिवर्तनसँगै पार्टीले लोकतान्त्रिक अभ्यास, विधानको सम्मान र नयाँ पुस्तालाई अवसर दिने संस्कारलाई संस्थागत गर्न सके मात्र कांग्रेस आफ्नो ऐतिहासिक विरासतलाई समकालीन राजनीतिक आवश्यकतासँग जोड्न सफल हुने विश्लेषण गरिएको छ।

सिटौला–निधि–प्रकाशमानको राजनीतिक यात्रामा नयाँ चुनौती ! कांग्रेसभित्र विरासत कि पुस्तान्तरणको लडाइँ ?

नेपाली कांग्रेसभित्रको आन्तरिक शक्ति संघर्ष फेरि सतहमा आएको छ। नेतृत्व हस्तान्तरण, महाधिवेशनको तयारी र पुराना शक्ति केन्द्रहरूको भूमिकालाई लिएर कांग्रेसभित्र नयाँ ध्रुवीकरण देखिन थालेको छ।

एकातिर पुरानो पुस्ताको प्रभाव जोगाउने प्रयास भइरहेको छ भने अर्कोतिर नयाँ पुस्ताले पार्टीलाई नयाँ ढाँचामा लैजानुपर्ने आवाज उठाइरहेको छ।

राजनीतिक वृत्तमा अहिले चर्चा छ– कांग्रेसभित्रको आगामी शक्ति समीकरणले केही पुराना नेताहरूलाई अप्ठ्यारोमा पार्न सक्छ। विशेषगरी कृष्णप्रसाद सिटौला, विमलेन्द्र निधि र प्रकाशमान सिंहले अघि सारेको समूहको प्रभाव कति कायम रहन्छ भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ।

कांग्रेसको अर्को पक्षले साउन २९ देखि ३१ गतेसम्म काठमाडौंमा आयोजना गर्न लागिएको भनिएको राष्ट्रिय कार्यकर्ता भेलालाई लिएर समग्र कांग्रेसभित्र चासो बढेको छ।

भेलाको संयोजन डा. शशांक कोइरालाले गर्ने तयारी रहेको बताइएको छ। संस्थापक नेता बीपी कोइरालाको परिवारसँग जोडिएको राजनीतिक विरासतलाई आधार बनाएर अघि बढ्ने प्रयासका रूपमा यसलाई कतिपयले व्याख्या गरेका छन्।

तर कांग्रेसभित्रै अर्को प्रश्न पनि उठिरहेको छ– अबको कांग्रेस केवल विगतको विरासतले चल्छ कि नयाँ पुस्ताको जनमतले दिशा निर्धारण गर्छ?

पछिल्लो समय कांग्रेसमा युवा पुस्ताका नेताहरूले संगठन सुधार, विधान कार्यान्वयन र नयाँ राजनीतिक संस्कारको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएका छन्। पुराना नेताहरूको अनुभव आवश्यक भए पनि नेतृत्वमा निरन्तर एउटै अनुहार र पारिवारिक प्रभाव कायम राख्ने प्रवृत्तिले पार्टीलाई कमजोर बनाएको आलोचना हुने गरेको छ।

शेखर–शशांक समीकरणको चर्चा
कांग्रेसभित्र डा. शेखर कोइराला र डा. शशांक कोइरालाको सम्भावित समीकरणलाई पनि चासोका साथ हेरिएको छ। केही नेताहरूले उनीहरूलाई संस्थापनइतर धारबाट संस्थागत धारतर्फ ल्याउने प्रयास भइरहेको दाबी गरेका छन्।

यद्यपि यसबारे दुवै नेताको औपचारिक धारणा सार्वजनिक भइसकेको छैन। कांग्रेसको आगामी महाधिवेशनसम्म शक्ति सन्तुलनका अनेक सम्भावना खुला रहने राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन्।

निधि र सिंहमाथि उठिरहेका प्रश्न
कांग्रेस नेता विमलेन्द्र निधि र प्रकाशमान सिंह लामो समयदेखि पार्टीभित्र प्रभावशाली नेताका रूपमा चिनिन्छन्। तर पछिल्लो पुस्ताले उनीहरूको राजनीतिक शैली र नेतृत्व क्षमतामाथि प्रश्न उठाउन थालेको छ।

आलोचकहरूले उनीहरूलाई पुरानो शक्ति संरचनाको प्रतिनिधिका रूपमा चित्रण गर्ने गरेका छन्। उनीहरूमाथि विगतका केही निर्णय र राजनीतिक भूमिकालाई लिएर विभिन्न आरोप पनि लाग्दै आएका छन्। यद्यपि सम्बन्धित नेताहरूले यस्ता आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

प्रकाशमान सिंहमाथि काठमाडौं केन्द्रित राजनीति गरेको आरोप लाग्ने गरेको छ भने निधिमाथि सरकारमा रहँदा गरेका केही निर्णय विवादित बनेको आलोचकहरूको दाबी छ। तर उनीहरूका समर्थकहरूले भने योगदान, अनुभव र संगठन निर्माणमा उनीहरूको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताउँदै आएका छन्।

देउवा समूहको रणनीति पनि निर्णायक
कांग्रेस पुर्व सभापति शेरबहादुर देउवा पक्ष पनि आगामी शक्ति समीकरणलाई ध्यानपूर्वक हेरिरहेको छ। देउवा समूहभित्रै नयाँ पुस्तालाई अघि बढाउने र पार्टीलाई नयाँ राजनीतिक सन्देश दिने रणनीति बनिरहेको चर्चा छ।

कांग्रेसमा अब केवल पुराना समीकरणले मात्र राजनीति निर्धारण नगर्ने र क्रियाशील सदस्य, कार्यकर्ता तथा जनमत नै निर्णायक बन्ने अवस्था आएको विश्लेषण हुन थालेको छ।

विरासतको राजनीति कि परिवर्तनको बाटो ?
बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह र कृष्णप्रसाद भट्टराईजस्ता नेताहरूको ऐतिहासिक योगदान कांग्रेसको अमूल्य सम्पत्ति भए पनि त्यसैको आधारमा मात्र वर्तमान राजनीति चल्न नसक्ने आवाज पार्टीभित्र बलियो हुँदै गएको छ।

कांग्रेसको आगामी महाधिवेशनले एउटा स्पष्ट सन्देश दिनेछ– पार्टी फेरि पुरानै शक्ति केन्द्रको वरिपरि घुम्छ कि नयाँ पुस्ताको नेतृत्वमा नयाँ बाटो रोज्छ।

अहिले देखिएको शक्ति संघर्ष केवल केही नेताहरूको व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धा होइन, कांग्रेसको भविष्यको दिशा तय गर्ने लडाइँका रूपमा हेरिएको छ। साउनको राष्ट्रिय भेलादेखि महाधिवेशनसम्मका घटनाक्रमले कांग्रेसभित्र को बलियो र को कमजोर भन्ने चित्र अझ स्पष्ट पार्ने देखिन्छ।

यो पनि पढ्नुहोस् :
बिपीको विरासतको असली परीक्षा : चुनौती बाहिर होइन, कांग्रेसभित्रैबाट !

कांग्रेस विभाजन गर्ने अन्तिम कसरत ! बीपी पुत्र शशांकलाई अघि सारेर ‘विद्रोही कांग्रेस’ बनाउने खेल ! लिगेसीदेखि नेतृत्व संघर्षसम्म प्रश्नैप्रश्न

कांग्रेसमा ‘खान्दानी’ राजनीति समाप्तिको संकेत ? सदस्यता नवीकरणले उडायो पुराना नेताको निद्रा !

पुस्तौली राजनीतिमा ठूलो धक्का, देउवा समूहको छटपटी, विधानलाई नै चुनौती दिने खेल !
राजनीतिक स्थिरता र कांग्रेस रूपान्तरणको एजेन्डासहित शशांकको राष्ट्रिय भेला, ‘लोकतन्त्र दबाबमा छ’