न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं, ४ भदौ । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पार्टीभित्र मात्रै होइन, नेपाली राजनीतिमै जरा गाड्दै गएको ‘पद पाएनौँ भन्ने असन्तुष्टि’ माथि तीखो प्रहार गरेका छन्। पटक–पटक सर्वोच्च राजनीतिक जिम्मेवारी सम्हालिसकेका नेताहरू पनि फेरि उही पदको दौडमा लाग्ने प्रवृत्तिप्रति उनले व्यंग्यात्मक शैलीमा प्रश्न उठाएका हुन्।

बिहीबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै थापाले पूर्वसभापति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालगायत शीर्ष नेतृत्वतर्फ संकेत गर्दै भने, ‘पाँचपटक प्रधानमन्त्री भएको मान्छे छैटौँ पटक भएन भनेर असन्तुष्ट हुन्छ। दुईपटक सभापति भएको मान्छे तेस्रोपटक हुन पाइनँ भनेर असन्तुष्ट हुन्छ।’

थापाको यो अभिव्यक्ति कांग्रेसभित्र नेतृत्व हस्तान्तरण, पुस्तान्तरण र आगामी राजनीतिक दिशाबारे चलिरहेको बहसकै बीच आएको हो। नाम नलिएर गरिएको उनको टिप्पणीले भने राजनीतिक वृत्तमा पुराना नेतृत्वप्रतिको उनको असन्तुष्टि प्रस्ट झल्काएको छ।

‘पदको भोक’ कहिलेसम्म ?
थापाले राजनीतिको मूल उद्देश्य जनसेवा र देश निर्माण हुनुपर्ने भए पनि व्यवहारमा राजनीति पद, शक्ति र जिम्मेवारीको निरन्तर खोजीमा सीमित हुँदै गएको बताए।

उनले मञ्चमा रहेका आफूहरूलाई समेत कटाक्ष गर्न बाँकी राखेनन्। ‘हामी हेर्यौँ  भने मञ्चमा बसेका मान्छे, जो जिम्मेवारी पाएका छौँ, हामी पनि असन्तुष्ट हुन्छौँ,’ उनले भने।

अर्थात् समस्या केवल पुरानो पुस्तामा छैन, नयाँ पुस्ता पनि त्यसैको बाटोमा हिँडिरहेकोतर्फ थापाले संकेत गरे। पद पाउने बित्तिकै अर्को पदको आकांक्षा सुरु हुने र जिम्मेवारी नपाउँदा असन्तुष्टि व्यक्त गर्ने राजनीतिक संस्कारमाथि उनले आत्मसमीक्षा आवश्यक रहेको बताए।

देउवालाई लक्षित कटाक्ष ?
थापाको अभिव्यक्तिको सबैभन्दा पेचिलो पक्ष भनेको ‘पाँच पटक प्रधानमन्त्री’ र ‘दुईपटक सभापति’ भन्ने उदाहरण हो। यो टिप्पणी पूर्वप्रधानमन्त्री तथा कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवाको राजनीतिक यात्रासँग प्रत्यक्ष मेल खान्छ।

देउवा पाँच पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका छन् भने कांग्रेस सभापतिको जिम्मेवारी पनि दुईपटक सम्हालिसकेका छन्। त्यसैले थापाले नाम नलिए पनि उनको संकेत कसतर्फ हो भन्ने कांग्रेस वृत्तमा सहजै अनुमान गर्न सकिने अवस्था छ।

कांग्रेसको नेतृत्वमा पुस्तान्तरणको बहस तीव्र भइरहेका बेला थापाको यस्तो अभिव्यक्तिलाई पुरानो पुस्ताको पदमोहविरुद्ध नयाँ पुस्ताको राजनीतिक सन्देशका रूपमा समेत हेरिएको छ।

तर, थापाले आलोचनाको औँला पुराना नेतातर्फ मात्र सोझ्याएनन्। उनले आफूहरू पनि पद र जिम्मेवारी पाइसकेपछि असन्तुष्ट हुने गरेको स्वीकार गर्दै राजनीतिमा व्याप्त पदलोलुपताको जरो आफूहरूभित्रै रहेको संकेत गरे।

‘जिम्मेवारी पाएपछि पनि किन असन्तुष्टि ?’
थापाको प्रश्नको केन्द्रमा यही विषय छ—राजनीतिमा पद अन्तिम लक्ष्य हो कि जनताको सेवा गर्ने माध्यम ?

पटक–पटक प्रधानमन्त्री, मन्त्री, सभापति वा अन्य महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालिसकेका नेताहरूले पनि आफूले चाहेको पद नपाउँदा असन्तुष्टि व्यक्त गर्नुले

राजनीतिलाई जनसेवाभन्दा व्यक्तिगत शक्ति आर्जनको माध्यम बनाउँदै लगेको उनको तर्क छ।

उनका अनुसार राजनीतिक नेतृत्वले आफूले कति पद पाएँ भन्ने हिसाब राख्नेभन्दा देशले के पायो, जनताले के पाए र आफूले पाएको जिम्मेवारीबाट कति परिवर्तन गर्न सकियो भन्ने प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्ने समय आएको छ।

कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरणको बहस झन् पेचिलो
गगन थापाको अभिव्यक्तिलाई कांग्रेसभित्रको भावी नेतृत्वसँग जोडेर हेर्न थालिएको छ। पुरानो पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको नेतृत्वबीचको संघर्ष कांग्रेसभित्र नयाँ विषय होइन। तर पछिल्लो समय नेतृत्व परिवर्तन र पुस्तान्तरणको बहस थप सतहमा आएको छ।

एकातर्फ लामो समयदेखि पार्टीको नेतृत्वमा रहेका नेताहरूको अनुभव र योगदानको चर्चा छ भने अर्कोतर्फ एउटै पुस्ताले लामो समयसम्म नेतृत्व कब्जा गर्दा नयाँ पुस्ताले अवसर नपाएको गुनासो पनि छ। थापाको पछिल्लो टिप्पणीले यही बहसमा अर्को प्रश्न थपेको छ—नेतृत्वमा बस्ने समयको सीमा हुन्छ कि हुँदैन ?

राजनीतिक पदमा पुग्नु उपलब्धि हुन सक्छ। तर पटक–पटक त्यही पद खोजिरहनु नै राजनीतिक सफलताको मापदण्ड बन्न थालेपछि लोकतान्त्रिक राजनीतिले आफ्नो मूल उद्देश्य गुमाउन सक्ने थापाको संकेत छ।

‘म पनि असन्तुष्ट हुन्छु’—आफूमाथि पनि व्यंग्य
थापाको अभिव्यक्तिको रोचक पक्ष उनले आफूहरूलाई पनि प्रश्नको घेराभन्दा बाहिर राखेनन्। ‘मञ्चमा बसेका मान्छे जो जिम्मेवारी पाएका छौँ, हामी पनि असन्तुष्ट हुन्छौँ’ भन्ने उनको भनाइले राजनीतिमा पदप्रतिको मोह पुस्तागत मात्र नभएको देखाउन खोजेको छ।

यसले थापाको टिप्पणीलाई केवल देउवामाथिको कटाक्षभन्दा फराकिलो बनाएको छ। उनले संकेत गरेको समस्या ‘पुराना नेताको पदमोह’ मात्र होइन, पद पाउनेबित्तिकै अझ ठूलो पद खोज्ने सम्पूर्ण राजनीतिक संस्कार हो।

अब कांग्रेसले आफूलाई कहाँ उभ्याउँछ ?
थापाको अभिव्यक्तिले कांग्रेसभित्र एउटा असहज प्रश्न भने उठाएको छ—नेतृत्व परिवर्तनको कुरा भाषणमा मात्रै गर्ने कि व्यवहारमै पुस्तान्तरण गर्ने ?

यदि राजनीति पदका लागि हो भने पाँचपटक प्रधानमन्त्री भइसकेपछि छैटौँ पटकको आकांक्षा पनि स्वाभाविक ठहरिन सक्छ। तर राजनीति जनसेवाका लागि हो भने एउटा नेताले आफूले सम्हालेका जिम्मेवारीको मूल्यांकन गर्दै अर्को पुस्तालाई स्थान दिने समय कहिले आउँछ भन्ने प्रश्न अनिवार्य हुन्छ।

गगन थापाको घोचपेच यहीँ आएर थप पेचिलो बन्छ। ‘पद पाएनँ’ भनेर असन्तुष्ट हुने राजनीति कि ‘देशले पाएन’ भनेर असन्तुष्ट हुने राजनीति ? कांग्रेसको भावी नेतृत्व र राजनीतिक संस्कारको परीक्षा अब यही प्रश्नको उत्तरबाट हुने देखिन्छ।