न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं, १५ भदौ । रसुवाको नेपाल–चीन सीमाक्षेत्रबाट सुरु भएको विनाशकारी भोटेकोशी बाढीले निम्त्याएको मानवीय संकट झन् गम्भीर बन्दै गएको छ। पछिल्लो विवरणअनुसार बाढी तथा पहिरो प्रभावित विभिन्न क्षेत्रबाट ९०३ जनाको शव फेला परिसकेको छ भने ४ हजार २४७ जना अझै बेपत्ता छन्। साथै २६७ जना घाइते भएका छन् भने १० हजार ४५१ जनाको उद्धार गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। 

बाढीले रसुवाको रसुवागढी, टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी हुँदै भोटेकोशी र त्रिशूली नदी किनारका बस्ती तथा संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याटएको छ। बाढीको प्रभाव नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, चितवनलगायत नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत परेको छ।

सुरुङभित्र फसेकाको उद्धार मुख्य चुनौती
बाढीपछि विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा ठूलो संख्यामा कामदार फसेको आशंका गरिएको छ। उद्धार टोलीले अहिले विशेषगरी जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा केन्द्रित भएर खोजी गरिरहेको छ।

करिब ९०० जनासम्म सुरुङमा फसेको हुन सक्ने विवरण सार्वजनिक भएका छन्। नेपाली सेनाले सुरुङका प्रवेश तथा निकास बिन्दु पहिचान गरी माटो, ढुंगा र लेदो हटाउने काम गरिरहेको छ। 

२१ हजारभन्दा बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन
उद्धार, खोजी तथा राहतका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीसहित करिब २१ हजार सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय विवरणमा उल्लेख छ। हेलिकोप्टरमार्फत दुर्गम तथा सडक सम्पर्क विच्छेद भएका क्षेत्रमा उद्धार र राहत सामग्री पुर्याफउने काम भइरहेको छ। 

शव व्यवस्थापनमा अर्को मानवीय संकट
बाढीले बगाएर ल्याएका शवमध्ये धेरैको अवस्था क्षतविक्षत र पहिचान गर्न कठिन भएपछि चितवनको देवघाट क्षेत्रमा अस्थायी सामूहिक दाहसंस्कार/दफनको प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।

अस्पतालका शवगृहसमेत क्षमताभन्दा बढी शवका कारण दबाबमा छन्। पहिचानका लागि शवको फोटो, विवरण र डीएनए नमुना संकलन गर्ने काम भइरहेको छ। 

परिवारजन भने विभिन्न स्थानमा पुगेर आफन्तको खोजी गरिरहेका छन्। पहिचान हुन नसकेका शवको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने विषय स्वयंमा अर्को संवेदनशील मानवीय चुनौती बनेको छ।

सडक, पुल र जलविद्युत् संरचनामा ठूलो क्षति
बाढीले सडक, पुल, विद्युत् आयोजना, सञ्चार संरचना र सीमावर्ती व्यापारिक पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुर्याुएको छ। रसुवाका कतिपय क्षेत्रमा सडक सम्पर्क अझै कठिन रहेको छ। क्षतिग्रस्त सडकको केही भागमा मर्मत तथा अस्थायी रूपमा यातायात सञ्चालन गर्ने प्रयास भइरहेको छ। 

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूका अनुसार बाढीबाट नेपाल र तिब्बत दुवैतर्फ ठूलो जनधनको क्षति भएको छ। चीनतर्फ पनि मृत्यु र बेपत्ताको विवरण सार्वजनिक भएको छ। 

थप बाढीको जोखिम कायमै
बाढीपछि नदीमा आएको लेदो, पहिरो र अवरुद्ध संरचनाका कारण केही क्षेत्रमा दोस्रो चरणको बाढी तथा पहिरोको जोखिम कायमै रहेको अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन्। रसुवा र नुवाकोटलगायत क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउन भनिएको छ। 

विपद्को कारणबारे अनुसन्धान
वैज्ञानिकहरूले यो विपत्तिको उत्पत्तिबारे अनुसन्धान गरिरहेका छन्। प्रारम्भिक अध्ययनहरूले हिमाली क्षेत्रमा भएको हिम/चट्टानसहितको ठूलो पहिरो वा हिमनदीसँग सम्बन्धित घटनाबाट अचानक ठूलो परिमाणमा पानी र माटो तल झरेर भोटेकोशी प्रणालीमा विनाशकारी बाढी आएको हुन सक्ने संकेत गरेका छन्। 

उद्धार अझै जारी रहेकाले मृतक र बेपत्ताको संख्या थप बढ्न सक्ने देखिएको छ। विशेषगरी दुर्गम क्षेत्र, नदीले बगाएका संरचना र जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेकाहरूको खोजी अहिलेको सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता बनेको छ।